Nieuwsbrief Open bodemindex

De afgelopen maanden ben ik met veel energie aan de slag gegaan als directeur van de Open Bodemindex. Wat mij het meest opvalt: de aandacht voor bodemkwaliteit groeit enorm. Overal in het land voer ik boeiende gesprekken met boeren, adviseurs, ketenpartijen, grondeigenaren, onderzoekers en beleidsmakers. Het is duidelijk dat we allemaal hetzelfde doel hebben: werken aan gezonde bodems moet nu, vanaf vandaag en voor de toekomst.

De bodem als oplossing voor verschillende uitdagingen waar we als samenleving voor staan. Wat mij ook opvalt is dat we nog teveel initiatieven naast elkaar hebben lopen in Nederland. Om écht te zorgen voor de bodem is het zaak elkaar nog meer te gaan vinden en verbinden. De kracht om nu écht het verschil voor de bodem te maken ligt niet zozeer in nog meer kennis en kunde, maar in het goed verbinden van die kennis en kunde en het naar de praktijk brengen. Zodat dit daar, waar het telt, namelijk op de percelen en het boerenerf, tot zijn recht komt. Sociale innovatie is dus ook nodig. In de vorm van samenwerking tussen grondeigenaren, adviseurs, kennispartners, belangenorganisaties, overheden en ketenpartijen.

Op verschillende manieren bouwen we ondertussen verder aan de basis van de Open Bodem Index.  We werken toe naar een rekenhart dat ook andere ecosysteemdiensten dan de primaire productie volledig meeneemt. En samen met adviseurs kijken we hoe we het gebruik van OBI op het boerenerf nog makkelijker kunnen maken. Tot slot werken we ook aan het vereenvoudigen van het integreren van OBI in andere systemen.  We bouwen aan API-koppelingen, zodat externe systemen straks eenvoudiger verbonden kunnen worden met OBI. OBI-scores zullen dan eenvoudiger op het boerenerf ingezet kunnen worden, maar ook adviseurs en organisaties kunnen dan makkelijker aan de slag met het monitoren van de bodemkwaliteit via OBI. Zo komt betrouwbare bodemkennis precies daar terecht waar het nodig is. In de handen van diegenen die ermee aan de slag willen.

Samen leggen we zo de fundering voor duurzaam bodembeheer, voor vandaag én voor de generaties na ons.

Mijke

“We moeten durven beginnen met anders omgaan met de bodem”

De bodem speelt een belangrijke rol in het watersysteem en de drinkwaterbronnen bij Vitens. Toch krijgt die niet altijd de aandacht die nodig is. Volgens Rik Thijssen moet dat anders. Rik is bestuurslid van de stichting Open Bodemindex (OBI) en adviseur van de directie bij drinkwaterbedrijf  Vitens. Vitens is al vanaf het begin betrokken bij de ontwikkeling van OBI.

“Bodem en drinkwater zijn sterk met elkaar verbonden”

“In de grondwater-beschermingsgebieden en daarbuiten wordt de bodem voor het grootste deel beheerd door boeren. Ook het grondgebruik en de kwaliteit van deze landbouwbodems is onlosmakelijk verbonden met de drinkwatervoorziening. Vitens heeft er belang bij dat ook hier de kwaliteit van de bodem optimaal is. Maar, ondanks grote inspanningen van boeren in de afgelopen decennia, zien we dat de kwaliteit van landbouwbodems onder druk staat. Ook wettelijk verplichte waterkwaliteitsdoelen worden op verschillende plekken mede door invloeden vanuit de landbouw nog niet gehaald. Daarover maken wij ons zorgen. Klimaatverandering maakt daarbovenop vraagstukken rond waterbeschikbaarheid steeds actueler”, vertelt Rik. “Dat is zorgelijk, want we zijn allemaal afhankelijk van schoon drinkwater.” Vitens beschermt daarom ook de gebieden waar grondwater wordt gewonnen om de drinkwatervoorziening ook voor de toekomst veilig te stellen. “Rond onze bronnen ligt vaak landbouwgrond en industrie. Daarom werken we ook nauw samen met boeren en bedrijven om de bodem en het grondwater schoon en gezond te houden voor nu en in de toekomst.”

“OBI helpt om de bodem beter te begrijpen en grip te houden op de kwaliteit ervan”

Vitens wil de Open Bodem Index gebruiken om de bodemkwaliteit beter te monitoren. “De OBI-score geeft ons inzicht in hoe het met de bodem gaat. In gebieden waar we eigenaar van zijn willen we hiermee werken aan verbetering van de bodemgezondheid.” Samen met boeren start Vitens pilots om de bodemkwaliteit te meten en te volgen met behulp van OBI. Ook rond bron- en wingebieden wil Vitens de bodemkwaliteit beter in beeld brengen. “Als we weten hoe gezond de bodem is, kunnen we ook beter zorgen voor het grondwater.”

“Begin vandaag met beter bodembeheer”

Volgens Rik is het belangrijk om nu in actie te komen. “De bodem wordt nog steeds beïnvloed door activiteiten uit het verleden. Het duurt vaak lang voordat je de effecten ziet. Maar het is nooit te laat om te verbeteren.” Door bijvoorbeeld minder kunstmest en bestrijdingsmiddelen te gebruiken en andere gewassen te telen, kan de bodemkwaliteit al verbeteren. “De eerste stap is eigenlijk heel simpel: meten en monitoren hoe de bodem zich ontwikkelt, met als doel gezamenlijk die verbetering in gang te zetten.” Meten geeft inzicht. En met die kennis kun je samen werken aan een gezondere bodem”, besluit Rik.